Terwijl in bijvoorbeeld het Scandinavische Noorwegen elektrisch rijden meer dan ooit wordt gestimuleerd, kiest het Nederlandse kabinet voor een andere aanpak. Zo stijgt de—momenteel erg gunstige—bijtelling op elektrische auto’s, en de voordeelgrens daalt tot deze in 2026 zelfs ogenschijnlijk volledig komt te vervallen. Waar komen deze wijzigingen vandaan? Waarom verdubbelt het kabinet in 2020 de bijtelling, en hoe zien de komende jaren er eigenlijk uit voor autorijdend Nederland?

Bijtelling elektrisch rijden

Het Klimaatakkoord van Parijs

Het alom bekende Klimaatakkoord van Parijs, ook wel Parijs-akkoord, treedt vanaf 2020 in werking. Doel van dit in 2015 gepresenteerde plan is om de opwarming van onze geliefde aardbol te beperken tot minder dan 2°C—als het even kan 1.5°C—met 2050 als deadline. Om dit te realiseren, moeten deelnemende landen de uitstoot van broeikasgas CO2 verminderen. Aangesloten landen, ongeveer 195 stuks in totaal, maken ieder hun eigen klimaatakkoord. Zo ook ons kikkerlandje! En dat akkoord is onlangs gepubliceerd door het kabinet.

Geen emissies in 2050

Mobiliteit is een onvermijdelijke schakel in het doel om de uitstoot van CO2 te verminderen. Dit is de visie van deelnemers aan de Mobiliteitstafel zoals die in het Nederlandse Klimaatakkoord staat geschreven:

Zorgeloze mobiliteit, voor alles en iedereen in 2050. Geen emissies, uitstekende bereikbaarheid toegankelijk voor jong en oud, arm en rijk, valide en mindervalide. Betaalbaar, veilig, comfortabel, makkelijk én gezond. Slimme, duurzame, compacte steden met optimale doorstroming van mensen en goederen. Mooie, leefbare en goed ontsloten gebieden en dorpen waarbij mobiliteit de schakel is tussen wonen, werken en vrije tijd.

Geen emissies. Dat wordt de norm. Benzine- en dieselauto’s zullen na verloop van tijd dus hoogstwaarschijnlijk uit het Nederlandse straatbeeld verdwijnen. Elektrische voertuigen en voertuigen op waterstof hebben de emissieloze toekomst. Al zal dit zeker niet plotseling van de ene op de andere dag gebeuren. Integendeel zelfs, we hebben er namelijk 30 jaar de tijd voor. Maar hoe zien de komende jaren eruit? In ieder geval stijgt in 2020 de bijtelling op elektrische auto's naar 8%. Dit is momenteel 4% en dus staat elektrisch rijdend Nederland een financiële tegenslag te wachten. Deze stijging zou oorspronkelijk pas in 2021 toegepast worden, en dát houdt de gemoederen in de autowereld bezig. Want afspraak is afspraak, toch?

Elektrische voertuigen

Van elektrische voertuigen daalt de catalogusprijs-grens, voordat deze in 2026 waarschijnlijk volledig komt te vervallen. Dit terwijl de bijtelling juist stijgt. Deze ligt momenteel nog op 4%, maar verdubbelt volgend jaar en loopt stapsgewijs op naar een voorlopig maximum van 22% in 2026.

Bijtelling elektrische auto

Dit betekent dat wie in 2018 of 2019 een nieuwe elektrische auto heeft gekocht maar deze volgend jaar pas ontvangt, duurder uit is dan hij of zij aanvankelijk had verwacht. Tot grote verbazing van velen in de autowereld. De financiële aantrekkelijkheid van elektrische voertuigen loopt een steeds groter wordende deuk op. Net als het vertrouwen in gemaakte afspraken met het kabinet.

Wachtlijsten

Snel in 2019 een elektrische auto kopen om volop van de huidige voordelen te genieten? Dat zal niet opgaan, de productie ligt vooralsnog namelijk vele malen lager dan de vraag. Aankloppen bij Hyundai en dezelfde dag nog wegrijden in een nieuwe KONA is er—met dank aan ellenlange wachttijden—niet bij. Een evenwichtige balans tussen vraag en aanbod ontbreekt, en dat is niet alleen het geval bij Hyundai, maar bij nagenoeg elke producent van elektrische auto’s. Voor het kabinet een teken om in 2020 al actie te ondernemen.

Waarom stijgt de bijtelling?

Pieter Omtzigt, Tweede Kamerlid namens regeringspartij de CDA, is sterk voorstander van de stijgende bijtelling voor elektrische voertuigen en zegt dit erover in het NOS Journaal van 9 juli 2019:

Het verschil tussen wat elektrische rijders betalen en wat andere rijders betalen, is veel te groot. Dat is waarom we enorme wachtlijsten hebben voor die auto’s. Het is een teken van oversubsidiëring, én dus moeten we afbouwen. Daarom gaan we van 4, naar 8, naar 12 en naar 16% bijtelling de komende jaren. En ik denk dat deze wijziging hard nodig is.

De overheid staat trouwens volledig in haar recht om de bijtelling te verhogen. Tóch lag het niet in de lijn der verwachtingen, juist omdat Nederland zulke ambitieuze klimaatdoelen voor zichzelf heeft gesteld. Een zure appel voor wie op de wachtlijst voor een elektrische auto staat en in 2020 dacht te kunnen genieten van 4% bijtelling. Al blijft het natuurlijk nog altijd goedkoper dan een benzine- of dieselauto.

Benzine- en dieselauto’s

Ook bezitters van dieselauto’s moeten eraan geloven. Accijns op dit aardolieproduct wordt in 2021 namelijk verhoogd met 1 cent, en daar komt in 2023 nogmaals 1 cent bovenop. Eigenaren van benzineauto’s gaan er voorlopig nog niet op voor- of achteruit, al brengt het—wederom in het leven geroepen—rekeningrijden hier vanaf 2026 wellicht verandering in.

Wijzigingen benzine diesel

Rekeningrijden

Het kabinet onderzoekt de haalbaarheid van rekeningrijden, ook bekend als spits- of kilometerheffing. Dit is een financiële heffing per gereden kilometer voor gemotoriseerde voertuigen.

Het kabinet onderzoekt drie opties:

  1. Voor auto’s die op fossiele brandstoffen rijden, verandert er niets. Elektrische voertuigen betalen per kilometer;
  2. Alle automobilisten betalen per kilometer en er is geen sprake van spitsheffing;
  3. Alle automobilisten betalen per kilometer inclusief spitsheffing.

Bijtelling elektrische autos

Rekeningrijden staat dus op de agenda voor 2026, en dat is niet voor het eerst. Het concept rekeningrijden is in 2008 ook al besproken, toen als redmiddel tegen files. Tot een daadwerkelijke implementatie is het in Nederland nog niet gekomen, en onderzoek moet uitwijzen of het een uitkomst is voor 2026.